Daily Archives: 2011-05-10


Πορτογαλία: Σχέδιο νόμου για τα πνευματικά δικαιώματα θέτει εκτός νόμου τις άδειες Creative Commons; 7

JailΘυμάστε που πριν λίγες μέρες έλεγα ότι μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρων ότι οι Πορτογάλοι εν μέσω κρίσης, μνημονίου κτλ κτλ επέλεξαν να υιοθετήσουν ανοιχτά πρότυπα στις δημόσιες υπηρεσίες τους; Λοιπόν κάτι πάει να χαλάσει την σούπα εδώ!

Βλέπετε πρόσφατα όπως στην Πορτογαλία άρχισε μια άλλη συζήτηση σχετικά με την νομοθεσία περί πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων. Θα μου πείτε no news senior Λευτέρη καθώς πολλά κράτη σε όλο το κόσμο κάνουν τέτοιου είδους συζητήσεις. Ναι δεν διαφωνώ άλλωστε από ότι άκουγα  σε μέτρα που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας την Τετάρτη 4 Μαΐου 2011 είχε συμπεριλάβει και επανεξέταση του νόμου περί πνευματικών δικαιωμάτων. Δεν είναι όμως τόσο απλά τα πράγματα.

Βλέπετε το νέο σχέδιο νόμου, που ετοιμάζει ο Υπουργός Πολιτισμού της Πορτογαλίας ουσιαστικά θέτει εκτός νόμου τις άδειες Creative Commons. Ποιο συγκεκριμένα ακόμη και αν το πολιτικό κόμμα που υποστηρίζει τον εν λόγω υπουργό χάσει στις επικείμενες εκλογές θα υποβάλλει το σχέδιο νόμου για ψήφιση ακόμη και ως κόμμα μειοψηφίας. Τα επίμαχα άρθρα που ο Marcos Daniel Marado Torres είχε την καλοσύνη να μεταφράσει στα Αγγλικά ώστε να πάρουμε χαμπάρι και εμείς οι μη-Πορτογαλόφωνοι είναι τα ακόλουθα (σε -όπως συνήθως- πολύ ελεύθερη μετάφραση) είναι αρκετά ενδιαφέροντα:

  • Άρθρο 3, παράγραφος 1: Οι δημιουργοί έχουν το δικαίωμα στην λήψη ανταποδοτικής αμοιβής για την αναπαραγωγή των κειμένων τους σε χαρτί ή παρόμοιο μέσο πχ μικροφίλμ, φωτοαντίγραφο, ψηφιοποιήση ή άλλο αντίστοιχο μέσο […]
  • Άρθρο 5, (αναφαίρετο και αναντίρρητο): Η ανταποδοτική αμοιβή των συγγραφέων, καλλιτεχνών και μεταφραστών είναι αναφαίρετη και αναντίρρητη, και ακυρώνει κάθε άλλη υπογεγραμμένη συμφωνία.

Πρώτον, δεν χρειάζεται πανικός. Ακόμη ΔΕΝ είναι νόμος του Πορτογαλικού κράτους και σίγουρα απέχει πολύ από το να γίνει νόμος του δικού μας κράτους. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί το εν λόγω προσχέδιο να είναι απλά πολύ πολύ πολύ κακογραμμένο. Όμως υπάρχουν και άλλα σημεία στην ιστορία που οφείλουμε να δούμε.

Στην συζήτηση στο blog του Marcos Daniel υπάρχει ένα σχόλιο του ίδιου του αρθρογράφου που αναφέρει ότι ο Σύλλογος Πορτογάλων Συγγραφέων (καλά μπορεί να μην το μεταφράζω και πολύ καλά το original είναι Sociedade Portuguesa de Autores) που στην πραγματικότητα εκπροσωπεί όχι μόνο τους συγγραφείς αλλά και τους  συνθέτες είναι υπέρ αυτής την πολιτικής, ποιο συγκεκριμένα o Marcos Daniel λέει ο πρόεδρος του συλλόγου έχει αναφερθεί στην υπόθεση του Τολστόι. Αν έχετε δει την (εξαιρετική κατά την γνώμη μου αλλά δεν είμαι και κριτικός κινηματογράφου) ταινία The Last Station o Τολστόι ίσως θυμάστε την ιστορία σχετικά με την αποποίηση των πνευματικών δικαιωμάτων που ο Τολστόι είχε στα έργα του (αν και κάποιοι μπορεί να πουν ότι η ταινία ήταν λίγο biased αλλά από την άλλη πια βιογραφική περιγραφή δεν είναι;) και την ακριβώς αντίθετη επιθυμία της οικογένεια του. Μια ανάλογη περίπτωση (σύμφωνα πάντα με τον Marcos Daniel) είχε λάβει χώρα και πρόσφατα στην Πορτογαλία σύμφωνα με την οποία ο συγγραφέας στην διαθήκη του ήρε τα πνευματικά του δικαιώματα αλλά η οικογένεια του και ο Σύκλλογος Πορτογάλων Συγγραφέων είχαν διαφορετική άποψη και σύμφωνα με το σχόλιο παρόμοιες απόψεις έχει και ο Σύλλογος.

Η συζήτηση για το αν τα συμφέροντα των δημιουργών πλήττονται από τις άδειες creative commons είναι υπαρκτή αλλά κατά την γνώμη μου είναι αβάσιμη.

Προσωπικά, έχω αποφασίσει ότι τα κείμενα μου έχω δικαίωμα να τα κάνω ότι θέλω. Μα οτιδήποτε θέλω. Νομίζω ότι είναι αναφαίρετο δικαίωμα κάποιου που έχει γράψει κάτι (ακόμη και εγώ που γράφω δύο τρεις ασύντακτες προτάσεις χωρίς την ευχέρεια του λόγου που έχουν άλλοι) να παρέχει τα κείμενα του με τους όρους που επιθυμεί και από αυτό το βήμα πιστεύω ότι τα creative commons είναι η πλέον κατάλληλη άδεια για αυτά. Ελπίζω με την ευκαιρία της επανεξέτασης των πνευματικών δικαιωμάτων στην Ελλάδα όχι μόνο να μην δούμε αντίστοιχες τάσεις αλλά και μια σαφή προστασία των creative commons αλλά και γενικότερα της ανοιχτής κουλτούρας όπως του ελεύθερου λογισμικού.

Για να δούμε.