η ελεύθερη κουλτούρα της μόδας και η μοδίστρα της γειτονίας 8


Sewing machineΠριν λίγες μέρες ο φίλος αναγνώστης του elkos.gr Δημήτρης Γλενταδάκης μου έστειλε ένα email σχετικά με την ομιλία της κυρίας Johanna Blackley για την ελεύθερη κουλτούρα της μόδας την οποία μπορείτε να δείτε παρακάτω. Βλέπετε στην βιομηχανία της μόδας δεν υπάρχει copyright ή πατέντα στο σχέδιο ενός ρούχου… η προστασία στην βιομηχανία της μόδας περιορίζεται στο εμπορικό σήμα και η πραγματικότητα είναι πως οι ίδια η βιομηχανία εκμεταλλεύτηκε αυτήν ακριβώς την ιδιαιτερότητα, ότι μπορούσε κανείς να αντιγράψει να βελτιώσει και να μετατρέψει τα ρούχα κατά το δοκούν, γιατί θεωρούνται χρηστικά αντικείμενα.

p i n c u s h i o nΌμως πέραν από τα σημαντικά σίγουρα οικονομικά μεγέθη υπάρχει μια πτυχή της ιστορίας που δεν ανέπτυξε η κυρία Blackley στην ομιλία της, την οποία τυχαίνει να έχω ζήσει στο άμεσο περιβάλλων μου, αυτή της συνοικιακής μοδίστρας. Με λίγες πρώτες ύλες, μια ραπτομηχανή και μπόλικο ταλέντο μια μοδίστρα μπορούσε να δημιουργήσει μια τεράστια γκάμα πραγμάτων που έμοιαζαν πολύ με ρούχα μεγάλων σχεδιαστών κάνοντας μετατροπές είτε από στιλιστική άποψη, είτε για την ευκολία τους είτε γιατί έτσι εξυπηρετούσαν τα σενάρια χρήσης του πελατολογίου τους.

Και μπορεί όντως τα σχέδια των ενδυμάτων να μην ήταν συχνά αντικείμενο πατεντών όμως ακόμη και αυτή η βιομηχανία πέρασε την κρίση των πατεντών της.  Η αλήθεια είναι ότι γύρω στα 1850 η βιομηχανία της μόδας και ειδικότερα ένα από τα πλέον βασικά μέσα παραγωγής της, η ραπτομηχανή  υπήρξε αντικείμενο του πρώτου μεγάλου “πολέμου πατεντών” εφάμιλλου σε μέγεθος με τον σύγχρονο πόλεμο πατεντών που μαίνεται σε διάφορα μέτωπα.

Μπορούμε τελικά να πάρουμε μαθήματα από την βιομηχανία της μόδας; Νομίζω ότι αξίζει τον κόπο να δούμε την ιστορία και να εξετάσουμε την σημερινή πραγματικότητα. Όπως θα δείτε από το βίντεο που ακολουθεί ακόμη και όταν ο προστατευτισμός του copyright και των πατεντών δεν υπάρχει η καινοτομία και η κερδοφορία είναι υπαρκτές. Από την άλλη και αυτό πρέπει να το υπενθυμίσουμε ότι ακόμη και ο πόλεμος των ραπτομηχανών ουσιαστικά τέλειωσε με την δημιουργία ενός κοινού αποθετηρίου πατεντών μεταξύ των κατασκευαστών ραπτομηχανών.

Δεν ξέρω αν ποτέ φτάσουμε να δούμε και άλλους τομείς της τεχνολογικής μας οικονομίας με την ίδια οπτική που βλέπουμε την βιομηχανία της μόδας, όμως όπως εκ των πραγμάτων χρειαζόμαστε φθηνή πρόσβαση σε ρούχα, και μέχρι ενός σημείου την έχουμε εξασφαλίσει, όσο η δραστηριότητες μας εξαρτώνται όλο και περισσότερο σε τεχνολογικές υποδομές θα υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη αυτές οι υποδομές να είναι προσβάσιμες σε μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού.  Μπορεί την θέση της μοδίστρας της γειτονίας να την έχει η web designer του χωριού ή ο embedded developer της πόλης αλλά ίσως αυτή η εποχή είναι πολύ ποιο κοντά από ότι θέλουμε να πιστεύουμε… αν δεν έχει ήδη έρθει.

Αν θέλετε ρίξτε μια ματιά στο βίντεο (με Ελληνικούς υπότιτλους) που ακολουθεί.


About Eleftherios Kosmas

Technologist in the University of Athens, open source enthusiast, member of the local hackerspace, vice chairperson of the Libre Space Foundation,

Σχολιάστε

8 thoughts on “η ελεύθερη κουλτούρα της μόδας και η μοδίστρα της γειτονίας

  • Eftychia

    Χαίρομαι για το άρθρο σου είναι πολύ ενδιαφέρον! Και σε όποιον αρέσουμε….! 🙂

    • Eleftherios Kosmas Post author

      Ευτυχία μου χαίρομαι που το βρήκες ενδιαφέρων. Ελπίζω στο μέλλον να βρεις και άλλα άρθρα μου ενδιαφέροντα

  • lucinos

    μού άρεσε πολύ το σχόλιό σου για την μοδίστρα τής γειτονιάς.

    Η μόδα τελικά φαίνεται ένα ακόμα καλό “case study”. Συνήθως αντίστοιχα έχω στον νου μου τις συνταγές μαγειρικής (που δεν έχουν, το αναφέρει πάντα και ο Σταλλμαν), τα μαθηματικά (που επίσης δεν έχουν), τα βιβλία (το κατεξοχήν «πρότυπο» τού κοπυράϊτ) και την μουσική. Οπότε ήταν καλή αλλαγή η αναφορά στην μόδα.

    Ο λόγος που μού άρεσε το σχόλιο για την μοδίστρα τής γειτονιάς είναι ότι μπαίνει σε ένα θέμα που θεωρώ πολύ σημαντικό. Πόσο κόσμο πρέπει να παρακολουθήσεις για να «προστατέψεις» το κοπυράϊτ.

    Όταν ξεκίνησε το κόπυράϊτ στα βιβλία η «αντιγραφή» (με την σημερινή υπεργενικευμένη έννοια) ΔΕΝ ήταν παράνομη. Ήταν “fair use”. Αφορούσε μόνο τα τυπογραφία. Αν είχες ένα βιβλίο μπορούσες και μπορείς ακόμα να το βάλεις σε μια βιβλιοθήκη και να το διαβάζει εκεί ο καθένας. Όχι μόνο αυτό αλλά μπορούσες να το αντιγράψεις και να βάλεις το αντίγραφο στην βιβλιοθήκη! Αυτό που απαγορευόταν δεν ήταν ούτε καν η αντιγραφή αλλά η ανατύπωση. Για την «προστασία» τότε τού κοπυράϊτ χρειαζόταν η παρακολούθηση μόνο τών τυπογραφίων. Η «χρήση» που έκανε ο υπόλοιπος κόσμος ήταν αδιάφορη. Φυσικά χωρίς τυπογραφίο τότε δεν μπορούσες να παράγεις βιβλία ώστε να μπορείς να κάνεις κέρδος από την πώλησή τους.

    Για αυτό μού αρέσει το σχόλιό σου που λέω. Γιατί δείχνει ακριβώς αυτή την αντίθεση. Την ίδια εποχή, η αντίστοιχη «προστασία» για τα ρούχα θα απαιτούσε την παρακολούθηση όλου τού κόσμου. Όχι μόνο κάποιων λίγων μεγάλων εταιρειών, αλλά τής κάθε μοδίστρας. Αφού ακόμα και με την τότε μαζική παραγωγή το κόστος παραγωγής δεν διέφερε σε τάξεις μεγέθους (όπως στα βιβλία). Πιστεύω ότι αυτή η παρατήρηση έπαιξε ρόλο στην τότε απόφαση που αναφέρεται η ομιλήτρια στο βίντεο.

    Τώρα η αντιγραφή με την πρόοδο τής τεχνολογίας έχει αλλάξει πολύ σαν έννοια (σήμερα μάλιστα με τούς υπολογιστές μπορεί να πει κάποιος ότι κάθε φορά που διαβάζουμε ένα κείμενο στον υπολογιστή το «αντιγράφουμε». Νομικά θα μπορούσαμε να πούμε μάλλον ότι άρχισε να διαφθείρεται σαν έννοια την δεκαετία τού 1970. Τότε από δικαίωμα ανατύπωσης όπως ερμηνευόταν μέχρι τότε, έγινε δικαίωμα χρήσης.

  • joker92

    Μιας και είμαι απόλυτα σύμφωνος με το παραπάνω άρθρο και θέλω να τονίσω ότι κάτι παράνομο μπορεί να είναι μόνο στα λόγια παράνομο αλλά οι έννοιες που εκκρέουν απο αυτό μπορεί να έχουν τόσο βαθιές έννοιες και τόσο μεγάλα νοήματα!
    Μάθετε τα πάντα για την τέχνη του δρόμου, τα Graffiti και θαυμάστε μερικά από τα πιο εντυπωσιακά που έχουν δημιουργηθεί σε διάφορες γωνιές της Γης!…
    http://wp.me/p2OLVk-je